W skrócie
- Umowa pośrednictwa wymaga formy pisemnej lub elektronicznej pod rygorem nieważności.
- Musi określać zakres czynności, wynagrodzenie i zawierać kopię polisy OC pośrednika.
- Przy umowie z konsumentem zawartej poza lokalem lub na odległość klient ma 14 dni na odstąpienie.
- Unikaj zapisów, które mogą zostać uznane za niedozwolone, na przykład rażąco wysokich kar.
Forma umowy
Umowa pośrednictwa w obrocie nieruchomościami wymaga formy pisemnej albo elektronicznej pod rygorem nieważności. Forma elektroniczna oznacza oświadczenie z kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Umowa zawarta ustnie, przez SMS czy mailem bez takiego podpisu jest nieważna i nie daje podstawy do żądania wynagrodzenia.
Umowa pośrednictwa: lista kontrolna agenta
Ważna, jasna i uczciwa dla konsumenta.
Musi być
- Forma pisemna lub elektroniczna
- Strony i ich dane
- Nieruchomość i zakres czynności
- Wynagrodzenie i moment zapłaty
- Dokument potwierdzający OC
- Okres obowiązywania
Przy konsumencie
- Informacje przedumowne
- Pouczenie o prawie odstąpienia
- Wzór formularza odstąpienia
- Żądanie rozpoczęcia usługi przed 14 dniem
- Jasny język bez pułapek
- Kopia umowy dla klienta
Zapisy ryzykowne
- Kara równa prowizji za samo wycofanie oferty
- Prowizja po umowie bez limitu czasu i osób
- Automatyczne przedłużenie bez zgody
- Wyłączenie odpowiedzialności agenta
Terminy konsumenta
Co musi zawierać
- Strony umowy z danymi pozwalającymi je zidentyfikować.
- Nieruchomość, której dotyczy pośrednictwo.
- Zakres czynności pośrednictwa.
- Wynagrodzenie pośrednika i zasady jego płatności. Ustawa wymaga, żeby było określone w umowie.
- Wskazanie dokumentu potwierdzającego ubezpieczenie OC. Pośrednik przedstawia go przy zawieraniu umowy.
- Okres obowiązywania i zasady wypowiedzenia.
Umowa z konsumentem
Sprzedający i kupujący to zwykle konsumenci. Przy umowie zawieranej poza lokalem przedsiębiorstwa, na przykład w mieszkaniu klienta, albo na odległość, musisz przekazać informacje przedumowne, pouczyć o prawie odstąpienia i dać wzór formularza. Konsument ma 14 dni na odstąpienie bez podania przyczyny. Bez pouczenia termin wydłuża się o 12 miesięcy.
Jeśli klient chce, żebyś zaczął działać przed upływem 14 dni, musi wyraźnie tego zażądać. Gdy potem odstąpi, płaci za to, co wykonałeś do tej chwili. Zachowaj dowód tego żądania.
Zapisy, które budzą zastrzeżenia
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz sądy wielokrotnie kwestionowały zapisy umów pośrednictwa jako niedozwolone. Zanim użyjesz wzoru umowy, sprawdź go z prawnikiem.
- Kara umowna równa całej prowizji za samo wycofanie nieruchomości ze sprzedaży.
- Wynagrodzenie po zakończeniu umowy bez ograniczenia czasu albo bez ograniczenia do kupujących przedstawionych przez pośrednika.
- Automatyczne przedłużanie umowy bez wyraźnej zgody konsumenta.
- Wynagrodzenie należne bez względu na to, czy pośrednik przyczynił się do transakcji.
- Wyłączenie lub nadmierne ograniczenie odpowiedzialności pośrednika.
Umowa na wyłączność
Jeśli umowa zawiera wyłączność, opisz dokładnie, co oznacza: zakaz współpracy z innymi pośrednikami, a może także ograniczenia w sprzedaży samodzielnej. Konsument musi rozumieć skutki. Dobra praktyka to także opisanie Twoich obowiązków: marketing, terminy, raporty.
Umowa z kupującym
Jeśli pobierasz wynagrodzenie od kupującego, potrzebujesz z nim osobnej umowy pośrednictwa w tej samej formie. Podpisz ją przed pierwszym oglądaniem. Bez niej nie masz podstawy do żądania wynagrodzenia, nawet jeśli to Ty przedstawiłeś mieszkanie.
Wynagrodzenie po zakończeniu umowy
Zapis o wynagrodzeniu za transakcję zawartą po zakończeniu umowy jest dopuszczalny, jeśli jest uczciwy: dotyczy osób, które rzeczywiście przedstawiłeś, ma rozsądny termin i jasną listę tych osób przekazaną klientowi. Zbyt szeroki zapis łatwo zakwestionować.
Dobra praktyka
- Dawaj klientowi projekt umowy do przeczytania przed spotkaniem.
- Omawiaj kluczowe zapisy na głos: stawkę, okres, wyłączność, wynagrodzenie po umowie.
- Zawsze zostawiaj klientowi egzemplarz umowy i kopię polisy OC.
- Przechowuj umowy i dowody pouczeń zgodnie z przepisami, także na potrzeby AML.
Lista kontrolna wzoru umowy
- Dane stron i nieruchomości.
- Zakres czynności pośrednika.
- Rodzaj umowy: otwarta czy na wyłączność.
- Wynagrodzenie, termin płatności, VAT.
- Okres obowiązywania i zasady wypowiedzenia.
- Kopia polisy OC.
- Pouczenie o prawie odstąpienia i formularz.
- Informacja o przetwarzaniu danych i obowiązkach AML.
Pojęcia z tego poradnika
- Umowa pośrednictwa
- Pisemna umowa między klientem a pośrednikiem, która określa zakres usług, wynagrodzenie i warunki jego zapłaty. Musi wskazywać numer polisy OC pośrednika.
- Umowa na wyłączność
- Umowa pośrednictwa, w której sprzedający zobowiązuje się nie korzystać z innych biur przez określony czas. Często łączy się z niższą prowizją i szerszym marketingiem.
- AML
- Przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Pośrednik nieruchomości jest instytucją obowiązaną: identyfikuje klientów, ocenia ryzyko i zgłasza podejrzane transakcje.
Więcej definicji w słowniku nieruchomości.
Pytania i odpowiedzi
Czy umowa pośrednictwa musi być na piśmie?
Tak. Wymaga formy pisemnej albo elektronicznej z kwalifikowanym podpisem elektronicznym pod rygorem nieważności.
Czy klient może odstąpić od umowy pośrednictwa?
Konsument, który zawarł umowę poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość, co do zasady może odstąpić w ciągu 14 dni bez podania przyczyny. Bez pouczenia termin wydłuża się o 12 miesięcy.
Jakie zapisy w umowie pośrednictwa są niedozwolone?
Często kwestionowane są między innymi kary równe prowizji za wycofanie oferty, wynagrodzenie po umowie bez limitu i automatyczne przedłużanie umowy. Ocena zależy od konkretnej treści, więc wzór warto sprawdzić z prawnikiem.
Czy umowa pośrednictwa może być podpisana elektronicznie?
Tak. Forma elektroniczna to kwalifikowany podpis elektroniczny. Inne formy, jak mail czy SMS, nie spełniają wymogu.
Czy umowa musi zawierać nazwisko agenta?
Musi określać pośrednika, czyli przedsiębiorcę wykonującego pośrednictwo. Warto też wskazać osobę prowadzącą sprawę.
Czy agent może zacząć pracę przed upływem 14 dni?
Tak, na wyraźne żądanie konsumenta. Jeśli klient odstąpi, płaci za świadczenia spełnione do chwili odstąpienia.
Czy kara za sprzedaż samodzielną jest dozwolona?
W umowie na wyłączność może być, ale musi być jasna i proporcjonalna. Rażąco wysokie kary w umowie z konsumentem mogą być uznane za niedozwolone.
Co z ochroną danych w umowie?
Dodaj klauzulę informacyjną RODO i informację o celach przetwarzania, w tym o obowiązkach AML.
Jak długo przechowywać umowy?
Przez okres przedawnienia roszczeń i okres wymagany przepisami AML i podatkowymi, zwykle co najmniej 5 lat.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
- Ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
- Ustawa z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta
Stan na październik 2026. Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnika, notariusza ani doradcy podatkowego.